Matura 2025
13 maja 2025 roku odbył się egzamin maturalny z WOS – ostatni przeprowadzony na podstawie starej (choć nie tak dawno wprowadzonej) podstawy programowej. Zmiany wymagań egzaminacyjnych z tego właśnie przedmiotu są pewnym wyzwaniem dla licealistów, ale nie dla naszych kursantów! W Collegium Novum oraz na Uniwersytecie Maturalnym oczywiście stale monitorujemy zmiany programu przedmiotu i nasze kursy zawsze uwzględniają najbardziej aktualne wymagania CKE.
Zadania na tegorocznym egzaminie obejmowały cztery bloki tematyczne.
1. Człowiek i społeczeństwo
Niezbędna była tu umiejętność klasyfikowania i odróżniania norm społecznych, znajomość podstawowych pojęć z zakresu psychologii społecznej i socjologii (socjalizacja, stereotyp) oraz analiza danych liczbowych na podstawie wykresu. Żadna z tych rzeczy nie powinna sprawiać problemów naszym kursantom. Powyższe zagadnienia zostały starannie omówione podczas naszych zajęć, zrobiliśmy także wiele zadań, które do nich się odnosiły.
2. Państwo i polityka
W tym roku padło na europejskie kraje wieloetniczne (Belgia, Szwajcaria i Hiszpania) – o każdym z nich (a także o wielu innych!) mówiliśmy podczas naszych zajęć. Potrzebna była także podstawowa wiedza dot. ustrojów terytorialnych państw (federalizm), legitymizacji władzy oraz typów kultury politycznej. Dosłownie każdej z tych kwestii poświęciliśmy czas w trakcie naszego kursu. Jeśli chodzi o zagadnienia związane z Polską – tradycyjnie należało porównać system polityczny naszego kraju z systemem politycznym Francji (tym razem w kontekście uprawnień prezydenta). W innym zadaniu z kolei konfrontacji wymagała konstytucja PRL z obecnie obowiązującą ustawą zasadniczą. I Francja, i konstytucja PRL, i ćwiczenia z porównywaniem ze sobą ustrojowych rozwiązań – były przedmiotem naszych zajęć. W zadaniu rozszerzonej odpowiedzi należało wreszcie scharakteryzować polskie systemy wyborcze, stosowane w wyborach parlamentarnych. W trakcie naszego kursu gruntownie omówiliśmy to zagadnienie. W ramach ćwiczeń “rozdzielaliśmy” także mandaty w Sejmie i Senacie, co pozwoliło na skutecznie – jak sądzę – utrwalenie tej wiedzy.
3. Prawo i prawa człowieka
Należało wiedzieć, jak wygląda procedura uchwalania ustaw w Polsce – w przypadku ustawy zwykłej oraz ustawy o zmianie konstytucji. Twórcy tegorocznego egzaminu postanowili także sprawdzić wiedzę maturzystów na temat środków reakcji karnej (w tym roku środek karny) oraz tradycyjnie już różnicy między zbrodnią a występkiem. O wszystkim mówiliśmy na naszych zajęciach. Należało także napisać pozew. Jeśli chodzi o prawa człowieka, w materiałach źródłowych pojawił się Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych, Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych oraz Konwencja ramowa o ochronie mniejszości narodowych. Należało potrafić łączyć te dokumenty z organizacjami międzynarodowymi, z inicjatywy których powstały. Tematyka ta była przedmiotem wykładu na naszym kursie. Żaden z tegorocznych materiałów źródłowych nie powinien zaskoczyć naszych kursantów.
4. Zagadnienia międzynarodowe
Tutaj przydały się informacje dotyczące typów ładów międzynarodowych i występowania ich współcześnie oraz w historii najnowszej. Poświęciliśmy temu zagadnieniu jedno z naszych spotkań. Z konfliktów padło w tym roku na Afganistan, należało także powiązać stosunek Polaków do członkostwa w NATO (na podstawie sondażu) z wydarzeniami międzynarodowymi w poszczególnych latach. Wymagana była także wiedza na temat traktatów europejskich oraz strefy Schengen. Przerobiliśmy wszystkie te kwestia – zarówno w formie wykładowej, jak i ćwiczeniowej.
Każda z kwestii, które pojawiły się na tegorocznej maturze z WOS, pojawiła się w takiej lub innej formie podczas naszych zajęć – zarówno na wykładzie, jak i w formie ćwiczeń. Jestem przekonany, że za rok będzie podobnie 🙂
Pozdrawiam,
KK
Matura 2024
Tegoroczna matura z WOS została przeprowadzona – po raz ostatni – na bazie wymagań egzaminacyjnych, nie zaś pełnej podstawy programowej z tego przedmiotu. Nie było niespodzianek – zadania dotyczyły zagadnień, które dość szczegółowo zostały omówione podczas naszych kursów. Dużą liczbę podobnych zadań udało nam się rozwiązać w trakcie zajęć w Collegium Novum.
Pierwsza grupa tradycyjnie odnosiła się do podstawowych pojęć związanych z funkcjonowaniem człowieka w społeczeństwie. Asertywność, socjalizacja, konformizm, kontrola społeczna… O każdym z nich mówiliśmy na naszych zajęciach. Rozwiązaliśmy także wiele zadań z danymi liczbowymi, które zawierały wyniki badań opinii publicznej. Dlatego zadanie tego typu, które pojawiło się w tegorocznym arkuszu, nie powinno naszym kursantom sprawić trudności.
Znalazły się następnie zadania nawiązujące do zagadnienia narodu (w koncepcji etniczno-kulturowej i politycznej), a także związanej z narodem polityki asymilacji. Były to kwestie starannie omawiane w CN, ze szczególnym uwzględnieniem uwarunkowań francuskich, które akurat pojawiły się na tegorocznym egzaminie. Przydała się również wiedza o referendach, którym poświęciliśmy na zajęciach kilkadziesiąt minut. Zadania dotyczyły referendów w Polsce.
Zasady prawa wyborczego (równość, bezpośredniość, proporcjonalność) oraz łączenie ich z obowiązującymi w Polsce systemami wyborczymi, to kolejne zadania matury 2024. Zajmowaliśmy się – podczas naszych spotkań – jednym i drugim, dodatkowo przerobiliśmy kilka ćwiczeń z ubiegłorocznych egzaminów, które pozwoliły na ugruntowanie tej wiedzy.
Porównywanie parlamentów różnych krajów, to już klasyka matury z WOS. Mieliśmy takie zadanie również na maturze próbnej Collegium Novum, a wcześniej – w trakcie zajęć – porównywaliśmy parlament Polski z parlamentem Szwajcarii, Niemiec, Wielkiej Brytanii i USA. Na tegorocznym egzaminie przydała się wiedza na temat parlamentu tego ostatniego państwa. Z przedstawianych podczas zajęć w CN systemów politycznych pojawiło się w tym roku pojęcie “dualizm egzekutywy” (solidnie omówione), a także zasady funkcjonowania systemu parlamentarno-komitetowego (któremu także poświęciliśmy trochę czasu).
Z kolei zadania odnoszące się do prawa dotyczyły w tym roku prawa cywilnego. Maturzysta powinien był potrafić rozróżniać pojęcie zdolności prawnej oraz zdolności do czynności prawnej. Nasi kursanci nie powinni mieć z tym żadnego problemu. Należało także napisać akt oskarżenia prywatnego.
Stosunki międzynarodowe reprezentowane były na tegorocznej maturze przez działania NATO na terenie Bośni i Hercegowiny. Podczas kursu omówiliśmy zarówno konflikt bośniacki, jak i inicjatywy wspólnoty międzynarodowej, zmierzające do jego zakończenia (w tym oczywiście aktywność NATO). Zadanie to dla naszych kursantów nie powinno być więc problematyczne. Zadanie poświęcone Unii Europejskiej dotyczyło z kolei unijnego prawa oraz procedury prawodawczej. Nie było tu zatem żadnej niespodzianki – kwestie te dokładnie przerobiliśmy podczas kursu.
Jeśli chodzi o zadanie rozszerzonej odpowiedzi, w tym roku trafiło się “wykluczenie społeczne”. Należało skonstruować wypowiedź na podstawie załączonych materiałów źródłowych. Nie powinno to stanowić problemu dla naszych kursantów.
W przyszłym roku matura z WOS już na bazie pełnej podstawy programowej.
Dr Krzysztof Kowaluk
Wykładowca WOS Collegium Novum